Het laatste stukje vakantie was een dagje Milaan. Daar kun je voor drie euro een hele dag reizen met de tram, de metro en de stadsbussen. Een dagkaart voor het openbaar vervoer in Rome kost je vier euro. In Barcelona tel je vijf euro neer voor een hele dag. Parijs heeft de ‘Mobilis‘ voor € 5,80 in de stadszones  en de ‘Paris Visite‘ waarmee je voor € 8,50 gecombineerd kunt reizen in de metro, de bus, de RER en de trein. De MTA in New York heeft haar tarieven onlangs verhoogd en een dagkaart voor het openbaar vervoer kost er nu $ 7.50 (€ 5,10). Al die steden hebben een behoorlijk uitgebreid OV netwerk en zijn stukken groter dan de Europese provinciesteden Rotterdam en Amsterdam. Bij onze zuiderburen kun je trouwens met “de Lijn” een dag lang door gans Vlaanderen reizen voor vijf euro.

Metro in Milaan: snel, comfortabel en goedkoper dan bij ons.

En bij ons? In Rotterdam kost een dagkaart van de RET € 6,40 en in Amsterdam betaal je € 7,00.

Vergeleken met veel andere Europese landen is het in Nederland niet best gesteld met de betaalbaarheid en de kwaliteit van het OV. Dat is te meer schandalig wanneer je bedenkt dat dit land bij uitstek geschikt is voor een hoogwaardig, frequent en fijnmazig lijnennet van rail en busverbindingen. Rijk land, zo plat als een dubbeltje en dichtbevolkt met kleine afstanden tussen de verschillende stedelijke centra. Als het gebrek aan ruimte een probleem is, kan het ondergronds. Technisch geen probleem.

Komende donderdag bespreken we in de commissie vervoer de visie van VVD wethouder Baljeu op duurzame mobiliteit in Rotterdam. Over de toekomst van het openbaar vervoer in de stad is er sprake van weinig visie in die visie. Dat moet anders. Als we in Rotterdam, in de Randstad en in heel Nederland niet snel voorrang geven aan forse investeringen in het OV, dan missen we opnieuw de boot en staat heel de Randstad straks niet twee keer per dag, maar de hele dag stijfvast in kilometers file.

Nederland is één van de landen in de EU waar het openbaar vervoer de afgelopen dertig jaar eerder verslechterde dan dat er geïnvesteerd werd in het noodzakelijke onderhoud, uitbreiding en verbeteringen. Achtereenvolgens zorgden Neelie Kroes, Hanja Maij-Weggen, Annemarie Jorritsma, Tineke Netelenbos, Roelf de Boer en Karla Peijs daarvoor. Veel VVD en CDA. Vooral Neelie Kroes  – van 1982 tot 1989 minister van verkeer – is verantwoordelijk voor de OV blues in Nederland. Haar bezuinigingen op het openbaar vervoer, onder het motto “Snoeien om te groeien”, zorgden voor een enorme achterstand op de onderhoud van het spoor, voor duurdere kaartjes en een structureel tekort aan investeringen in de toekomst om echt te kunnen groeien. Jorritsma (privatisering NS) en Netelenbos (marktwerking in het hele OV) maakten die ‘klus’ af.

Ik kan me de reclamecampagne van Tineke Netelenbos voor het openbaar vervoer nog goed herinneren. “Krantje, Croissantje”, stond er op de posters. Volgens Netelenbos moest het OV vooral aantrekkelijker worden voor de middenklasse-forens die aan de auto vastgebakken zat. Meer comfort en meer kwaliteit. Volgens haar zou meer marktwerking daar voor gaan zorgen. Acht jaar later is er geen kopje thee of droog biscuitje meer te krijgen in welke trein dan ook. De toiletten zijn de volgende “kwaliteit” die her en der al uit de stoptreinen gesloopt worden om kosten te besparen.

Het is laat, maar nog niet te laat. Rotterdam kan de kans grijpen om dé openbaar-vervoer-hoofdstad van Nederland te worden. Daar is durf, visie en politieke moed voor nodig. Inzetten op duurzame mobiliteit betekent dat je letterlijk en figuurlijk voorrang geeft aan voetgangers, fietsers en openbaar vervoer.

Ik zou zeggen…

Rotterdam zet in op een fijnmaziger openbaar vervoer in de stad. De verbindingen in en tussen de wijken moeten verbeterd worden. Dat kan door wegbezuinigde buslijnen als bus 75  en 77 te herstellen. Daarnaast moet per wijk, buurt en voorziening – samen met bewoners en OV gebruikers – gekeken worden naar de OV-gaten in het Rotterdamse netwerk. Waar zijn nieuwe verbindingen nodig of moeten bestaande lijnen frequenter gaan rijden?

Rotterdam gaat het tram en metronet uitbreiden met een hoogwaardige ringverbinding die reizen van de ene naar de andere lijn sneller maakt zonder telkens een omweg over het CS of het Zuidplein te hoeven maken.

Rotterdam neemt naar de andere Randstad gemeentes, provincies, regio’s en het rijk het voortouw voor een Deltaplan “De snelste weg naar één rail systeem voor de hele randstad”. Dat moet een metro, trein en lightrail systeem worden met de capaciteit om de verwachte groei van het autoverkeer de komende jaren én de bestaande files binnen afzienbare tijd van de weg te halen.

Rotterdam stapt in op een gefaseerd plan in de richting van gratis openbaar stadsvervoer. Te beginnen met gratis OV voor 65-plus en 12-min per direct.

Begin 2006 werkte ik dat al eens uit in een notaatje. “Goed, veilig en gratis. In stappen naar gratis openbaar vervoer in Rotterdam“. Over een paar weken starten we met alle SP afdelingen in de Stadsregio Rotterdam een campagne voor gratis OV voor 65-plus en 12-min in de hele regio.

Die eerste stap moet nu maar eens definitief gezet worden.