Ik erger me al een tijdje groen en geel aan de hoeveelheid roze stukken die op mijn mat vallen. Roze wil in de Rotterdamse raad zeggen: “vertrouwelijk”. Dat is informatie die in een besloten vergadering van een raadscommissie met een wethouder besproken wordt. Je hebt ook nog “geheime” informatie, da’s pas echt geniep. Dan moet je de stukken meteen na afloop weer inleveren. Mijn indruk is dat steeds meer zaken in het geheime en vertrouwelijke circuit getrokken worden. Slecht voor de democratie en voor de mate waarin burgers controle kunnen uitoefenen over het stadsbestuur.

HET LEK bij de voordracht van Ahmed Aboutaleb als burgemeester van Rotterdam was de afgelopen weken HOT NEWS. Daarover straks meer. Ik kan me best voorstellen dat sommige informatie vertrouwelijk moet zijn omdat openbaarheid personen, instellingen, bedrijven of de gemeente zelf zou schaden, terwijl het publieke belang niet echt in het geding is. Maar als dat publieke belang wel aan de orde is, vind ik dat openbaarheid van bestuur de norm moet zijn.

Ik heb een paar weken geleden duidelijk stelling genomen in de manier waarop de bouwplannen aan de Zalmhaven behandeld werden. Wethouder Karakus wilde een “informeel” gesprek met de raadscomissie voordat het college een besluit zou nemen over de inspraakrapportage. Maar wat is de status van “informeel”? Daar is niks over afgesproken. Die categorie van geheimhouding bestaat doodeenvoudig niet. Bovendien is het wat mij betreft ook helemaal niet nodig dat de raad vertrouwelijk praat over dit soort zaken voordat het college een standpunt heeft ingenomen. De enige reden waarom dat hier wel gebeurde, was angst voor “mot” in de coalitie. Het CDA en de VVD gaven eerder aan grote moeite te hebben met het Zalmhaven plan en blijkbaar moest er wat “gekneed” worden. Daar wens ik in ieder geval niet aan mee te doen. Bouwplannen en de bezwaren die bewoners daar tegen hebben bespreken we wat mij betreft gewoon openbaar met die bewoners er bij!

Het grootste deel van de vertrouwelijke informatie en besloten vergaderingen gaat over tegenvallers en blunders. Soms is het terecht dat tijdelijk beslotenheid van die informatie aan de raadsleden wordt gevraagd. Bijvoorbeeld omdat anders de onderhandelingspositie van de gemeente tegenover aannemers verzwakt zou worden. Maar in andere gevallen komt openbaarheid gewoon niet goed uit voor het college. Het verstoort de goednieuws show en het beeld van “daadkrachtig bestuur” dat B&W zo graag willen uitdragen. Grote projecten die niet van de grond komen of waar sprake is van grote overschrijdingen passen natuurlijk niet in dat beeld. Net als rammelende exploitatiecijfers en ander fraais dat van tijd tot tijd aangeboden wordt op de roze velletjes.

Wat mij betreft moet de gemeenteraad snel eens wat kritischer en grondiger kijken naar de wildgroei aan vertrouwelijke informatie. Wanneer is beslotenheid echt nodig, voor welke delen van de informatie geldt dat dan en wanneer kan de vertrouwelijkheid worden opgeheven om een openbaar debat over de voorliggende kwestie mogelijk te maken?

Over HET lek. Zelf vind ik het behoorlijk oninteressant wie er wat gelekt heeft. De hele procedure is archaïsch, net als de manier waarop het ambt van burgemeester in Nederland ingevuld wordt. Dat wordt meer en meer een plaatselijke zonnenkoning die bij gebrek aan sterke wethouders en een sterke gemeenteraad de baas speelt in de gemeente. Die weg moeten we niet op. Mijn voorstel: schaf de burgemeester af doe plaatselijk hetzelfde wat we landelijk doen met de minister president. Na de gemeenteraadsverkiezingen stelt de raad een lokale regering samen en de voorzitter daarvan noemen we voor het gemak “burgemeester”. Deze persoon krijgt ook de typische burgemeesterstaken. Vier jaar later zijn er dan weer verkiezingen met mogelijkerwijs een nieuwe burgemeester.

De suggestie van Ronald Sørensen dat het “beter was het geweest als de betrokkenen gevraagd was of ze bezwaar hadden tegen openheid” of dat bij het opstellen van de profielschets openheid bij sollicitatie was bedongen, vind ik zo gek nog niet. Nu hebben alle betrokkenen wel op enig moment gelekt. Jan Franssen, kringen rond het kabinet en Aboutaleb, leden van de vertrouwenscommissie en de gemeenteraad, wie niet eigenlijk.

Het meeste medelijden heb ik deze dagen met Remco Oosterhoff, de voorzitter van de vertrouwenscommissie. Die wordt nu op zijn huid gezet door de Commissaris van de Koningin die zijn kans ruikt om zijn vuile handjes schoon te wassen door anderen de schuld in de schoenen te schuiven.