Binnen tien jaar is het probleem van de werkloosheid in Rotterdam opgelost volgens PvdA-wethouder Dominic Schrijer. “Wie door de crisis heen kijkt ontdekt een schreeuwend tekort aan werknemers”. Dat getuigt vooral een flinke dosis politieke peptalk en misplaatst optimisme aan het begin van een economische crisis, waarvan de gevolgen voor tienduizenden Rotterdammers pas het komend jaar goed zichtbaar zullen worden. Ik begrijp best dat Schrijer in de media een beeld wil neerzetten van een effectieve bestuurder Sociale Zaken. Maar heel realistisch is het niet zolang het beleid van de stad en de overheid volgzaam blijft aan de economische elite.

Schrijer gaat er prat op dat het aantal bijstandsgerechtigden in de stad vorige jaar is teruggebracht naar onder de dertigduizend. Naast de hoogconjunctuur van de afgelopen jaren komt dat vooral doordat steeds minder mensen uberhaupt nog een beroep op de bijstand kunnen en mogen doen. Een veel groter deel van de Rotterdammers is nu afhankelijk van zogenaamde precaire arbeid: flexibel, tijdelijk, slecht betaald – soms zelfs onder het niveau van de bijstand – en met weinig rechten en bescherming. Dat zijn ook de mensen die nu het eerst weer op straat komen te staan. De vele duizenden banen – die Schrijer in zijn optimisme aanvoert, die volgens hem beschikbaar zijn of komen “als de baby-boomers met pensioen gaan”, kunnen binnen no-time weer verdampen als de crisis van de neoliberale economie zich verder doorzet.

Een partijgenoot van Schrijer, Ahmed Marcouch uit Amsterdam, gooide het afgelopen vrijdag in de NRC op een vernieuwd arbeidsethos. In een artikel van de hak op de tak vindt hij eerst dat jongeren de maat genomen moeten worden van hun leeftijdsgenoten zonder toekomst in Tanger – “We zijn verwend, we moeten niet zeuren”. Om vervolgens toch nog wat van de sociaal-democratische veren te laten zien op de eerste mei. “Bij een goed arbeidsethos hoort dat werken goed betaalt, ook in beroepen die niet direct een bedrijfswinst boeken.” En: “Het arbeidsethos ondermijnen, dat doen ook veel politici en ondernemers die bijna alles in koopkracht, winstgroei en fondskoersen uitdrukken. Je hoort ze zelden over onze arbeidsmoraal. Net als topmanagers die naar belastingparadijzen vertrekken, zodat ze nog minder hoeven bijdragen aan de samenleving.”

Waar Schrijer lijkt te denken dat het binnen het huidige bestel allemaal wel goed gaat komen (”Wie fit is, gemotiveerd en nog in het arbeidsritme zit, maakt volop kans”), heeft Marcouch in ieder geval nog door dat er ook het een en ander moet veranderen in de leiding en de aansturing van de economie. Zo vindt de Amsterdamse stadsdeelbestuurder dat “mensen die hard werken, niet naast hun werk ook nog eens moeten bedelen bij allemaal potjes van de gemeente” of bij de huurtoeslag.

Dat laatste lijkt me een goed uitgangspunt in het sociaal beleid. Werk moet lonen en ervoor zorgen dat mensen economisch onafhankelijk zijn. Helaas staat dat uitgangspunt mijlenver af van het Rotterdamse beleid van Dominic Schrijer, die ik nog nooit gehoord heb over de noodzaak van betere betaling en rechtsbescherming aan de onderkant van de arbeidsmarkt, maar die tegelijkertijd wel bezig is om mensen in de bijstand te dwingen tot werk zonder perspectief en zonder echt loon.

Wat mij betreft is de tijd gekomen om de sociaal-democratische en socialische handen ineen te slaan voor goed werk tegen een fatsoenlijk loon. We krijgen dat alleen voor elkaar als we de bal niet eenzijdige neerleggen bij de “kansloze jongeren”, maar eerst en vooral bij falende economische elite.

En dan moeten we het commentaar van Patricia Mohren op de NRC website er ook maar eens bijnemen:

“Welke sancties heb je in petto voor die financiële hangjongeren op Wallstreet en op het Damrak, die ons in de huidige ellende hebben gekieperd en met werkloosheid opzadelen? En tegen die suffe oudere, slapendrijkwordende toezichthouders, zoals die bij onze Nederlandsche Bank snurken tegen een exorbitant uurtarief? Reken je dergelijke snuiters ook tot je ‘grote mannen’? Moet onze jeugd een voorbeeld aan hen nemen? Waar zijn deze meneren dan zo groot in? In het handig veel geld bij elkaar harken? Voor zichzelf misschien.

Mij dunkt dat levenslang een dag per week pleinen schoonmaken zowel een passende sanctie voor hun wangedrag en plichtsverzuim zou zijn, alsook een probaat middel tegen hun arrogantie, ijdeltuiterij en wereldvreemdheid. Hoewel, ik vrees dat tegen die laatste aandoeningen geen kruid gewassen zal blijken.”