Deze weken worden we als gemeenteraad overstelpt met monitors, vooruitzichten, verslagen, indexen en statistieken. De Jaarrekening 2008, de Staat van Rotterdam, de Sociale Index 2009, de Kwartaalrapportage en niet te vergeten de Kaderbrief 2009 waarin het college vooruitblikt op het volgende jaar. Wie wil weten hoe het gaat met Rotterdam en of het beleid van het stadsbestuur succesvol is, krijgt uit al dat papier geen helder antwoord. Volgens de Rekenkamer Rotterdam haalt het college veel vooraf gestelde doelen niet. Het college zelf vindt dat het “goed en beter gaat met het grootste deel van de bevolking” en dat Rotterdam de afgelopen jaren “sociaal sterker is geworden”.

Ik heb hier al vaker betoogd dat je met statistieken en cijfers alle kanten op kunt. Een passage uit de kaderbrief 2009 die het verhaal over de leugens en de statistieken weer eens bevestigd. Eerst wordt over de ‘Sociale Index‘ trots geconstateerd dat de stad “in één jaar tijd de kwalificatie ‘kwetsbaar’ (5,8) in een voldoende (6,0) heeft weten om te zetten”. Eén zinnetje verder wordt vastgesteld dat uit de Veiligheidsindex 2009 “blijkt dat het Rotterdamse veiligheidscijfer vrijwel gelijk is gebleven”. In het ene geval gaat het om 0,2 punten omhoog (hoera!) en in het andere om 0,1 punten omlaag (stabiel!). Wat mij verder opviel aan de sociale index is dat het onderdeel “voldoende inkomen” het zwakste scoort en blijft scoren met 4,9 dit jaar en 4,9 vorig jaar. Bedenk daarbij dat het gaat om cijfers van voor de crisis. Ik blijf dan ook van mening dat armoede en een gebrek aan voldoende inkomen hét belangrijkste sociale probleem is in Rotterdam.

De definitie van “voldoende inkomen” wordt in de sociale monitor bepaald door het aandeel van huishoudens met een inkomen onder 110 procent van het sociaal minimum (objectief gegeven), het aandeel ontvangers van een bijstandsuitkering (ook objectief) en aandeel huishoudens dat aangeeft moeilijk tot zeer moeilijk rond te kunnen komen (subjectief). Nu is het zo dat het aantal Rotterdammers in de bijstand terugliep van 37.336 op 1 januari 2007 naar 31.174 (2008) tot 29.111 op 1 januari 2009. Op basis daarvan zou je – zeker bij een groeiend aantal inwoners – denken dat de indicator “voldoende inkomen” in de Sociale Index flink omhoog zou schieten. Dat is niet het geval. Je ontkomt dan niet aan de conclusie dat er een forse toename is van het aantal (werkende en niet werkende) Rotterdammers, exclusief de bijstandgerechtigden, die het moeten doen met een inkomen onder 110 procent van het sociaal minimum. En/Of er zijn veel meer Rotterdammers die in de enquêtes voor de index aangeven ‘moeilijk tot zeer moeilijk’ rond te kunnen komen.

Opmerkelijk is dat de indicator ‘voldoende inkomen’ in een vergelijking tussen de verschillende wijken veel verder uit elkaar ligt dan andere onderdelen van de Sociale Index. Dat loopt van een cijfer 2,8 in Feijenoord en de Afrikaanderwijk op tot 9,0 (Kralingen Oost) en het Molenlaankwartier (9,2). Mijn conclusie is dat de inkomensongelijkheid in Rotterdam heel groot is, dat er een paar ‘rijke’ wijken zijn en veel ‘arme’ en dat die ‘arme’ wijken er in het laatste jaar van economische hoogconjunctuur qua inkomen niet beter op zijn geworden.

De ‘inkomenstoets’ maakt maar éénveertiende van de van de Sociale Index uit en dat lijkt mij onterecht. Ik denk dat veel problemen uiteindelijk te maken hebben met onvoldoende inkomen en met de veel te grote ongelijkheid. Het typische is dat dé belangrijkste doelstelling van dit Rotterdamse stadsbestuur wél een inkomensdoelstelling is, maar een verknipte. ‘Rotterdam’ wil de selectieve migratie tegengaan, wat wil zeggen dat de stad mensen met hogere inkomens wil aantrekken en vasthouden, en mensen met een laag inkomen wil lozen. Met die filosofie wordt de boel op zijn kop gezet. Sinds de jaren tachtig zorgde het rechtse neoliberale beleid voor een groeiende inkomenskloof. Steden als Rotterdam – met traditioneel veel dubbeltjes – waren de dupe. Dat je als stadsbestuur dertig jaar later vooral meer kwartjes wil en de dubbeltjes kwijt is een gotspe. Het gaat ook niet lukken. Als je iets uit de cijfers in al die rapporten kunt halen is het dát wel.

Voor een volgend college doe ik alvast een nieuwe centrale ‘target’ aan de hand. Zorg ervoor dat alle Rotterdammers op zijn minst voldoende inkomen hebben (een zesje) en dat mag best ten koste gaan van van de negens en de tienen.