Volgens Leefbaar Rotterdam fractievoorzitter Ronald Sørensen onderschat burgemeester Aboutaleb de omvang en ernst van de criminaliteit onder Marokkaanse jongeren. Een vandaag gepresenteerd NICIS onderzoek van Jonneke Stevens, Violaine Veen en Wilma Volleberg (’Marokkaanse jeugddelinquenten: een klasse apart‘) trekt hele andere conclusies.

In vergelijking met Nederlandse jongens in preventieve hechtenis gaan Marokkaanse jongens tussen de twaalf en achttien jaar vaker, maar minder ernstig de fout in dan de vergelijkbare groep Nederlandse jongens. Ook hebben Marokkaanse jongens in preventieve hechtenis minder emotionele en gedragsproblemen dan Nederlandse jongens. Verder blijkt dat de Marokkaanse jongens die in aanraking komen met justitie sterker op Nederland zijn georiënteerd vergeleken met Marokkaanse jongens zonder strafblad.

Aanleiding voor het onderzoek is dat het aantal jongeren in Nederland dat in aanraking komt met justitie de afgelopen vijftien jaar flink gestegen is. Allochtone jongeren, met name met een Marokkaanse en Antilliaanse achtergrond, zijn fors oververtegenwoordigd in de jeugdcriminaliteit. Dat gegeven “plus de maatschappelijke onrust die is ontstaan naar aanleiding van allerlei incidenten met Marokkaanse jongens in bussen, wijken, zwembaden, winkelcentra, hebben bijgedragen tot een ongekende aandacht voor criminaliteit van Marokkaanse jeugd. Er is echter opvallend weinig kennis beschikbaar over de mechanismen die verantwoordelijk zijn voor het criminele gedrag van Marokkaanse jongens”, zo stellen de onderzoekers.

De belangrijkste conclusies uit het onderzoek geven stof tot discussie en verder onderzoek, voorbij het dolgedraaide plaatje van Sørensen en Wilders dat de Islam en de Marokkaanse cultuur de schuld van alles is.

Opvallend in dit rapport is bijvoorbeeld dat Marokkaanse jongens die de fout in gaan meer geïntegreerd  zijn dan ‘brave’ Marokkaanse jongens. “In die zin dat zij zich duidelijk identificeerden met Nederlanders en Marokkanen en zich op hun gemak voelden bij Nederlanders en Marokkanen.”  Ze hebben ook vaker Nederlandse vrienden te hebben en zijn meer georienteerd op
de Nederlandse taal.

Volgens de onderzoekers kan dat erop wijzen “dat juist diegenen die deel uit willen maken van de samenleving waartoe zij behoren, extra gevoelig zijn voor (de gevolgen van) de negatieve beeldvorming die er ten opzichte van hen bestaat. Kort gezegd zouden de resultaten erop kunnen wijzen dat juist die Marokkanen die mee willen doen in onze samenleving, regelmatig het gevoel krijgen minder kansen te hebben dan een ander, hetgeen bij sommigen – maar niet bij iedereen – leidt tot criminaliteit.”

In een raadsdiscussie met Aboutaleb over de criminaliteit onder Marokkaanse jongeren vroeg ik aan hem of hij het met mij eens was dat de hoge criminaliteitscijfers onder die groep mede veroorzaakt worden doordat die jongens vaker opgepakt en in de gaten gehouden worden. “Ik sluit dat niet uit. Ik weet dat sommige wetenschappers dat verband leggen”, antwoordde de burgemeester diplomatiek.

Volgens de NICIS onderzoekers “heeft zowel internationaal als nationaal onderzoek aangetoond dat jongeren afkomstig uit etnische minderheden zwaarder gestraft worden voor eenzelfde type delict dan jongeren afkomstig uit de etnische meerderheid. Ook is het mogelijk dat jongens met een Marokkaanse achtergrond vaker worden aangehouden door de politie dan jongens met een Nederlandse achtergrond. In 1991 stelden Bovenkerk, De Haan en Yesilgöz al dat er vanwege de algemeen ongunstige beeldvorming over Marokkanen in verhouding grote aandacht van de politie is voor deze groep. Onze bevinding dat Marokkaanse jongens vergeleken met Nederlandse jongens relatief veel delicten in groepsverband plegen in combinatie met het veelgenoemde overlastgevende, maar niet perse criminele gedrag van Marokkaanse jongens , zorgt waarschijnlijk voor nog meer aandacht van de politie.”

Het gaat mij er niet om de daden van jongeren die trambestuurders, conducteurs en ambulancepersoneel bedreigen, die mensen op straat beroven of het leven van de buren onmogelijk maken, te vergoeilijken. Het gaat om een ernstig en maatschappelijk probleem waar veel mensen in een stad als Rotterdam hinder en ellende van hebben. Maar je lost dat niet op met stoere taal en een ongefundeerde claim dat alle ellende op het bordje van één bevolkingsgroep of godsdienst geschoven kan worden.

Het onderzoek van Jonneke Stevens, Violaine Veen en Wilma Volleberg sterkt mij in de overtuiging dat het merendeel van de jongeren die nu de fout ingaan niet alleen een probleem zijn, maar problemen hebben én dat er ook het nodige mis is met het justitiële, maatschappelijke en hulpverleningssysteem in Nederland.