In augustus schreef Koen Haegens in een commentaar in de Groene Amsterdammer dat “de kredietcrisis achteraf gezien wel eens de grootste vermogensoverdracht in de geschiedenis zou kunnen zijn”. Haegens: “Van onder naar boven, welteverstaan. Onder het mom van een terugkeer van het keynesianisme ontvingen banken de afgelopen twee jaar miljardensteun, stelden tal van landen steunfondsen in voor het bedrijfsleven en kreeg de auto-industrie met de slooppremie een boost.” Een maand later, op Prinsjesdag 2009, is glashelder dat in dit land het daar op uit dreigt te draaien. Tenminste: als het aan dit kabinet ligt. Het commentaar van Agnes Kant slaat de spijker op zijn kop: “Mensen met het minste geld en de minste schuld aan de crisis betalen de rekening.”

De verhoging van de AOW leeftijd naar 67 jaar is diefstal op klaarlichte dag. Twee jaar AOW inleveren kost een alleenstaande 25.000 euro en gehuwden 35.000 euro per huishouden. Maar waar blijven de spandoeken, de demonstraties en de stakingen? Op straat zijn veel mensen verontwaardigd. Wie zet die verontwaardiging om in sociale druk en politieke macht? De FNV wacht op het SER advies begin oktober. In plaats van in te zetten op dat overleg, kan Agnes Jongerius beter het land in gaan om de leden en kaderleden voor te bereiden op acties. Zelf ga ik zaterdag 26 september naar Amsterdam om de Nederlandse bank te omsingelen. “Laat de rijken de crisis betalen”. Een initiatief van een serie kleine organisaties, maar je moet ergens beginnen.

Over de verhoging van de AOW leeftijd worden veel sprookjes en onwaarheden rondgestrooid. Patrick van Klink schreef daar hier een mooi verhaal over. Een paar feiten. In 1980 waren de kosten voor de AOW (omgerekend) 30 miljard euro voor 1,3 miljoen gepensioneerden. In 2009 25 miljard euro voor 2,4 miljoen 65plussers. Dat komt doordat steeds meer mensen naast de AOW een pensioenvoorziening hebben waarover belasting wordt betaald. Maar wat blijft er dan over van het argument van Balkenende-Bos dat de AOW in de toekomst niet meer te betalen zou zijn?

Het kabinet zegt dat de werkenden – jongeren van nu – de last van de niet-werkenden ouderen in de toekomst niet meer dragen door de vergrijzing. Maar als je kijkt naar de cijfers is dat een behoorlijk kul argument. In 1980 bestond de beroepsbevolking (mensen tussen 20 en 65 jaar) uit 8.0 miljoen mensen waarvan 5.3 mln een baan had. 66 procent. In 1990 een beroepsbevolking van 9.2 miljoen, 6.1 mln met werk, 66 procent ‘participatiegraad’. Nu 10.0 miljoen beroepsbevolking, 7.4 mln werkenden, 74 procent participatie. De verwachting – zonder verhoging van de AOW leeftijd – voor 2040 is een beroepsbevolking van 9.0 miljoen, 7,2 mln en 80 procent participatiegraad. Conclusie: “Door toename van het aantal (met name parttime) werkende vrouwen, is de verwachte afname van de beroepsbevolking met 1 miljoen in 2040 geen probleem voor het werkende deel ervan. De trend van werkende vrouwen zet zich naar verwachting door (meer vrouwen gaan werken en willen ook langer werken) en resulteert samen met het verwachtte vrijwillige aandeel van ouderen in een vrijwel gelijkblijvende omvang van het aantal werkenden.”

Of dit: “Het kabinet voert aan dat sinds de invoering van de AOW in 1957, de gemiddelde levensverwachting met 8 jaar is toegenomen. Dat is alleen zo als je rekent vanaf de geboorte en is het gevolg van een afname van de (kinder)sterfte sinds 1957. Met een rekentruc stelt het kabinet de zaken bewust verkeerd voor. Want waar het bij het bekostigen van de AOW om gaat is de levensverwachting vanaf 65 jaar en dan liegen de cijfers niet, zegt de FNV: in 1957 had een 65-jarige een levensverwachting van 13,8 jaar en in 2010 is dat gestegen naar 16,6 jaar – nog geen 3 jaar langer. Er zijn ook nog heel veel mensen (voornamelijk mannen) die de pensioengerechtigde leeftijd niet halen en die wel meebetaald hebben. Nog afgezien van het feit dat de kosten van de AOW door de jaren heen sowieso relatief veel lager werden. Overigens leven mensen in lagere inkomensgroepen gemiddeld vier jaar korter dan mensen in de hogere inkomensgroepen en is de levensverwachting van die eerste groep ook nog eens minder gestegen. Daarnaast is de kwaliteit van het leven op hogere leeftijd duidelijk minder voor kleinverdieners. Door sjouwen of ploegendienst wordt het tobben vanaf een jaar of 50-55. Je hebt een zware baan, woont in een slecht geïsoleerd huis, hebt niet veel pensioen om van te genieten en gaat nog eerder dood ook. Klassenverschillen blijven bestaan tot het einde van je leven.”

Koen Haegens trekt in de Groene twee conclusies. “Keynes is allerminst vanzelfsprekend links. En rechts is overduidelijk crisiswinnaar.” Dat laatste moet nog blijken. Als één ding duidelijk is geworden op deze Prinsjesdag, dan is het wel dat de crisis van nu nog jarenlang zal blijven nadreunen en in die jaren een nieuwe verdeling van de welvaart tussen kapitaal en arbeid op zal leveren. Het kabinet is de geesten aan het voorbereiden om zonder veel gemor vrolijk in te leveren. Dat de PvdA in het kabinet daaraan meewerkt, maakt eens te meer duidelijk dat een links alternatief zeker niet uit die hoek zal komen. Maar plannen maken op Prinsjesdag 2009 en ze door de strot kunnen duwen van een onwillige volk, zijn twee verschillende dingen. Al heeft rechts de afgelopen maanden de eerste klappen binnengehaald, het spel is zeker niet gespeeld. Veel zal afhangen van de spandoeken, de demonstraties en de stakingen.

Ik begin zaterdag over een week…