Volgens een onderzoek van de Algemene Onderwijsbond (AOb) gaat de marktwerking in het inburgeringsonderwijs ten koste van de kwaliteit van de cursussen en leidt het tot verlies van banen bij ROC’s. Ook in Rotterdam dreigt het die kant op te gaan, nu zowel Zadkine als Albeda bij de gemeentelijke aanbesteding voor de inburgeringscursussen zo goed als buiten de boot zijn gevallen. De werkgelegenheid van honderden docenten bij de ROC’s is onzeker geworden, terwijl er geen enkele garantie is dat de nieuwe commerciële aanbieders in staat zijn kwaliteit te leveren. Die nieuwe aanbieders hoeven zich aan geen enkele CAO te houden, waardoor de arbeidsvoorwaarden er vaak slecht zijn. De concurrentie op loon en arbeidsvoorwaarden loopt zo uit op een spiraal naar beneden. Terecht dat de AOb hiertegen in het geweer komt.

De marktwerking leidt bovendien tot een grote bureaucratie en overhead waardoor amper de helft van elke euro voor inburgering terecht komt bij de inburgeraar in de inburgeringsklas. Dat blijkt uit een onderzoek van het onderzoeksbureau SGBO/BMC, uit oktober vorig jaar, naar de uitvoeringskosten van de Wet inburgering. De gemeente Amsterdam gaf opdracht voor dit onderzoek, nadat het televisieprogramma NOVA op 29 januari meldde dat de kosten van de inburgeringstrajecten in Amsterdam veel hoger waren in vergelijking met andere grote steden. Dat beeld wordt rechtgezet door SGBO/BMC: ook in de andere grote steden wordt vijftig procent of meer uitgegeven aan de uitvoeringskosten.
In Rotterdam komt om te beginnen maar 4415 euro van de 7000 euro (kostprijs van een gemiddeld inburgeringstraject) terecht bij de taalaanbieder. Dat is 63 procent. Het kan nog veel slechter, want in Utrecht zit dat percentage op een kleine 44 procent. De rest gaat op aan uitvoeringskosten voor de gemeente en aan overige kosten.

Maar de euro’s die naar de taalaanbieders gaan zijn nog bij lange na niet het bedrag dat ook direct ten goede komt aan de inburgeraar in de klas. Gemiddeld zit daar nog zo’n 500 euro in voor examenkosten. Sinds de invoering moet elke inburgeraar een duur centraal examen afleggen bij de IB groep. Daarnaast maken de aanbieders de nodige kosten voor de werving van deelnemers en hebben ze ook nog zo’n tien tot twintig procent aan eigen overheadkosten. Tot slot betalen een aantal gemeentes de verplichte wettelijke eigen bijdrage van 270 euro terug na afronding van de cursus omdat die bijdrage in de praktijk voor mensen een onzinnige drempel is om mee te doen. Gezien vanuit de kosten en de overheid is die eigen bijdrage daardoor niet meer dan een broekzak-vestzak constructie.

In Rotterdam komt zo slechts vijftig procent van de 7000 euro voor een traject terecht komt bij de deelnemers en docenten in de inburgeringsklas. (in Amsterdam en Den Haag is dat percentage iets groter, terwijl de gemeente Utrecht op slechts 35 procent uitkomt)

De conclusie is dat de marktwerking in de inburgering leidt tot bureaucratie, hogere uitvoeringskosten en slechtere arbeidsvoorwaarden, terwijl de kwaliteit van de cursussen eerder slechter dan beter dreigt te worden. Zo snel mogelijk ophouden dus met die onzinnig marktwerking.

Zoals AOb-bestuurder Gerrit Stemerding het zegt in Trouw van vandaag: “Wil je het publieke onderwijs goed houden, dan moet de markt buiten de deur blijven”.